De geschiedenis van Duitsland

Inhoudsopgave

v Jaartallentabel: een overzicht van de geschiedenis van het Oost-Frankische Rijk, het Duitse Rijk en Duitsland met per vorst een korte samenvatting van de belangrijkste gebeurtenissen tijdens zijn of haar regeringsperiode

v Vorstennamen: in de onderstaande tabel worden de vorsten aangeduid met hun naam in het Duits; in het Nederlands kennen wij de vorsten vaak onder een andere naam (een voorbeeld: “Karl der Große” noemen wij “Karel de Grote”); de vertaling van de vorstelijke voor- en bijnamen ziet u onder het kopje Vorstennamen

v Externe links

Jaartallentabel

Jaartallen	Vorst	" - ^	Huis	Bijzonderheden
Het Karolingische Rijk (Periode van het Frankische Rijk)
768-814	Keizer Karl der Große [Carolus Magnus; Charlemagne]	" 02.04.747 - ^ 28.01.814	Karolingse Huis	Hij was koning (vanaf 25.12.800 keizer) van het Frankische Rijk als zoon en opvolger van koning Pepijn III, tot 771 samen met zijn broer Karloman; hij zag zichzelf als door God uitverkoren om het aardse rijk tot een afspiegeling van de hemel te maken en verbreidde daarom het christendom; hij heroverde Lombardije (773-774), Saksen (772-804), Beieren (788), versloeg de Avaren (791-796), de Slaven (789-812) en stichtte de Spaanse Mark (795); hij liet het gewoonterecht optekenen en reorganiseerde het bestuur; hij regeerde op het toppunt van zijn macht over het gebied van de Elbe tot de Spaanse Mark en van Midden-Italië tot de Noordzee; paus Leo III, die hij redde, gaf hem de titel keizer van het Heilige Roomse Rijk
814-840	Keizer Ludwig I der Fromme	" 778 - ^ 20.06.840	Karolingse Huis	Enige zoon van Karl der Große; hij was koning (vanaf 816 keizer) van het Frankische Rijk; hij was een intellectueel en godsdienstig man; hij hervormde de Kerk en liet kustverdedigingen tegen de Noormannen bouwen; na zijn dood volgde een driedeling van het Frankische Rijk
840-876	Keizer Ludwig II der Deutsche	" ca. 804 - ^ 28.08.876	Karolingse Huis	Derde zoon van Ludwig I; eerste koning van Oost-Francië, in 843 door het verdelingsverdrag van Verdun bekrachtigd; hij verkreeg in 870 door het verdrag van Meerssen een deel van Lotharingen
876-882	Keizer Ludwig III der Jüngere	" ? - ^ 20.01.882	Karolingse Huis	Oostfrankische koning
876-887	Keizer Karl III der Dicke	" 839 - ^ 13.01.888	Karolingse Huis	Derde zoon van Ludwig II; koning (sinds 881 keizer) der Franken, koning van Italië (879-888), keizer (881-888), koning van Oost-Francië (882-888), koning van West-Francië (885-888); in Oost-Francië werd hij opgevold door Arnulf von Kärnten en in West-Francië door Odo Capet, waarmee een einde kwam aan het Karolingische eenheidsrijk
887-899	Keizer Arnulf von Kärnten	" ca. 850 - ^ 08.12.899	Karolingse Huis	Natuurlijke zoon van Karloman; koning (sedert 896 keizer) van Oost-Francië; hij versloeg in 891 de Noormannen bij Leuven
900-911	Keizer Ludwig III das Kind	" 893 - ^ 24.09.911	Karolingse Huis	Laatste Duitse koning/keizer uit het Karolingische huis; koning van Oost-Francië (899-911)
Het Rooms-Duitse Rijk
911-918	Koning Konrad I	" ? - ^ 23.12.918	Konradiner Huis	Eerste Duitse koning
919-936	Koning Heinrich I der Vogler	" ca. 875 - ^ 02.07.936	Ottonen (Saksisch Huis)	Rooms Koning (919-36), hertog van Saksen (912-936); verkreeg zijn bijnaam omdat hij bij het horen van het nieuws over zijn verkiezing op de vogelvangst was; hij verdedigde het rijk succesvol tegen de Denen, de Slaven en de Hongaren en onderwierp Lotharingen (925); door hem won het koninklijk gezag weer aan invloed; ook wist hij de koningstitel erfelijk te maken voor het Saksische huis (919-1024)
962-1806: het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie (das Heilige Römische Reich Deutscher Nation); de rijksnaam luidde sedert de elfde eeuw “het Roomse Rijk” (“das Römische Reich”), sedert de dertiende eeuw ‘’het Heilige Roomse Rijk” (“das Heilige Römische Reich”), sedert de vijftiende eeuw met de toevoeging “van de Duitse Natie”(“Deutscher Nation”)
936-973	Keizer Otto I der Große	" 23.11.912 - ^ 07.05.973	Ottonen (Saksisch Huis)	Zoon van Heinrich I; gehuwd met Eadgyth [Edith], dochter van koning Edward I van Engeland; hij versterkte het koninklijk gezag door de macht van de stamhertogen in te dammen en door de invoering van het Ottoonse stelsel, waarbij wereldlijke bestuurlijke bevoegdheden aan kerkelijke functionarissen werden gegeven; de hertogen van Lotharingen en Franken kwamen in opstand en vonden bondgenoten in de broers van Otto, Thankmar en Hendrik, hertog van Beieren (ca. 920-955); Otto I slaagde erin een eind te maken aan deze rebellie (938-942); hij trok Franken bij het koninklijk domein en gaf zoveel mogelijk hertogdommen aan familieleden in leen; toen Adelheid I de Heilige (ca. 931-999), de weduwe van de koning van Italië, tijdens politieke wanorde Otto I te hulp riep, haastte hij zich naar Italië (951); hij trouwde met Adelheid en liet zich in Pavia tot koning van Italië kronen; spoedig daarna kwamen de hertog van Lotharingen en zijn zoon Liudolf in opstand, maar hij bedwong deze; op de Magyaren, een Aziatisch steppevolk dat sinds het einde van de 9e eeuw invallen in West-Europa deed, behaalde hij in 955 een beslissende overwinning in de slag op het Lechfeld in Beieren; de Magyaren vestigden zich daarop langs de middenloop van de Donau (het latere Hongarije) en bekeerden zich daarbij tot het christendom; op 02.02.962 liet hij zich door paus Johannes XII tot keizer van het eerste Duitse keizerrijk kronen; het bij die gelegenheid uitgevaardigde Privilegium Ottonianum regelde de verhouding tussen paus en keizer: iedere paus moest een eed van trouw aan de keizer afleggen; een jaar later werd de keuze van een nieuwe paus afhankelijk van het fiat van de keizer; het keizerschap werd pas na moeizame onderhandelingen erkend door de keizer van het Oost-Romeinse of Byzantijnse Rijk (die nog steeds aanspraak maakte op het hele Romeinse keizerrijk)
973-983	Keizer Otto II	" 955 - ^ 07.12.983	Ottonen (Saksisch Huis)	Zoon van Otto I; sinds 961 Duitse koning, sedert 967 Rooms Keizer; gehuwd met de Byzantijnse prinses Theophano (ca. 955-991)
983-1002	Keizer Otto III	" 980 - ^ 23.01.1002	Ottonen (Saksisch Huis)	Sinds 996 Rooms Keizer; hij streefde naar een herleving van het Romeinse Rijk
1002-1024	Keizer Heinrich II der Heilige	" 06.05.973 - ^ 13.07.1024	Ottonen (Saksisch Huis)	Rooms-Koning (sedert 1014 Rooms Keizer), hertog van Beieren (995-1003); hij moest verschillende nadelige oorlogen voeren tegen de Polen; hij verdedigde de Kerkelijke Staat tegen aanvallen van onder meer Byzantium; hij bevorderde op kerkelijk gebied de hervormingen van Cluny
1024-1039	Keizer Konrad II der Salier	" ca. 990 - ^ 04.06.1039	Saliërs (Frankisch Huis)	Rooms-Koning (sedert 1027 Rooms Keizer); onder hem werden de lenen erfelijk; hij verwierf het koninkrijk Bourgondië (1033)
1039-1056	Keizer Heinrich III	" 28.10.1017 - ^ 05.10.1056	Saliërs (Frankisch Huis)	Zoon van Konrad II; Rooms-Koning (sinds 1046 Rooms Keizer); tevens koning van Bourgondië (1039-1056), hertog van Beieren (1027-1042) en hertog van Zwaben (1038-1043); hij was gehuwd met Gunhilda (dochter van koning Kanoet van Engeland, die tevens koning Knud I van Denemarken was en, sinds 1028, ook koning van Noorwegen); hij huwde tevens Eupraxia, dochter van grootvorst Vsevolod I van Kiev; hij plaatste, nadat drie kandidaten aanspraak maakten op het pausschap, eigenmachtig een Duitse bisschop op de stoel: het begin van een aantal sterke pausen dat uiteindelijk leidde tot de investituurstrijd; hij koos kundige bisschoppen in het rijk en bevorderde de hervormingen van Cluny
1056-1106	Keizer Heinrich IV	" 11.11.1050 - ^ 07.08.1106	Saliërs (Frankisch Huis)	Zoon van Heinrich III; Rooms-Koning (sedert 1084 Rooms Keizer); stond tot 1065 onder regentschap van zijn moeder; onder zijn bewind brak de investituurstrijd uit met paus Gregorius VII; tijdens dit gevecht ondermijnden de Duitse vorsten zijn macht in het rijk; hij werd afgezet door zijn zoon Heinrich V, die hij reeds tijdens zijn leven Rooms Koning had gemaakt (1098)
1106-1125	Keizer Heinrich V	" 1081 - ^ 23.05.1125	Saliërs (Frankisch Huis)	Sedert 1111 Rooms Keizer; was gehuwd met Mathilde, dochter van koning Hendrik I van Engeland
1125-1137	Keizer Lothar III	" ? - ^ 03.12.1137	Supplinburger	Sinds 1133 Rooms Keizer; zijn halfzuster Geertruid (alias Petronella) was gehuwd met graaf Floris II van Holland
1138-1152	Koning Konrad III	" 1093 of 1094 - ^ 15.02.1152	Staufer (Hohenstaufen)	Hij ontnam de Welf Hendrik de Trotse zijn hertogdommen, hetgeen het begin betekende van de burgeroorlog tussen de Welfen en de Staufen; hij nam deel aan de mislukte Tweede Kruistocht (1147-1149)
1152-1190	Keizer Friedrich I Barbarossa	" ca. 1122 - ^ 10.06.1190	Staufer (Hohenstaufen)	Sinds 1155 Rooms Keizer; zoon van Frederik II van Zwaben; hij trachtte de machtsbasis van de koning te vergroten door de rijksgroten aan zich te binden en de lagere adel en de ministerialen bestuursambten te geven; deze politiek mislukte doordat hij door de vele oorlogen rechten te gelde moest maken; hij had conflicten met de pausen en de Italiaanse stadstaten door zijn poging om de keizerstatus te verhogen en de invloed in Italië te herstellen; hij verdronk in Klein-Azië in het begin van de Koningskruistocht; volgens de legende zou hij nog voortleven
1190-1197	Keizer Heinrich VI	" 1165 - ^ 28.09.1197	Staufer (Hohenstaufen)	Zoon van Friedrich I; sinds 1191 Rooms Keizer; was gehuwd met Constantia (dochter van koning Robert II van Sicilië en Napels); de opvolging in Sicilië werd betwist door Tancred van Lecce (bastaardkleinzoon van Robert II), die gesteund werd door de paus en koning Richard I van Engeland; hij slaagde erin de opvolging te regelen, mede doordat hij laatstgenoemde een jaar gevangen hield
1198-1218	Keizer Otto IV von Braunschweig	" ca. 1174 - ^ 19.05.1218	Welfen	Sinds 1209 Rooms Keizer; hij won van de tegenkandidaat Philipp von Schwaben, maar dolf het onderspit tegen Friedrich II (gesteund door Frankrijk en de paus) door zijn verlies bij Bouvines in 1214, ondanks steun van Engeland, Vlaanderen en Brabant
1198-1208	Koning Philipp von Schwaben	" ca. 1180 - ^ 21.06.1208	Staufer (Hohenstaufen)	Hij werd in 1198 gekozen tot Rooms-Koning door de Staufische factie, gesteund door koning Filips II van Frankrijk; tegenstanders (Welfen) kozen Otto IV; hij werd vermoord om een persoonlijke vete voordat in 1214 de internationale confrontatie bij Bouvines plaatsvond
1212-1250	Keizer Friedrich II	" 26.12.1194 - ^ 13.12.1250	Staufer (Hohenstaufen)	Zoon van Heinrich VI; sinds 1220 Rooms Keizer; was tevens koning van Sicilië (1197-1250); hij kon door steun van paus Innocentius III en koning Filips II van Frankrijk tot koning gekozen worden; hij maakte van Sicilië een ambtenarenstaat; hij werkte in Duitsland de verbrokkeling in de hand door het afstaan van koninklijke rechten; hij ging tweemaal succesvol op kruistocht; hij had conflicten met de paus en met Italiaanse stadstaten door zijn machtsstreven
1250-1254	Koning Konrad IV	" 25.04.1228 - ^ 21.05.1254	Staufer (Hohenstaufen)
Interregnum
1247-1256	Koning Wilhelm von Holland	" 1227 - ^ 28.01.1256	Hollands Huis	Hij was tevens (vanaf 1234) Graaf Willem II van Holland; hij koos de zijde van de paus in diens conflict met Friedrich II; hij werd in 1247 tot Rooms-Koning uitgeroepen tegenover Friedrich II; hij sneuvelde in de slag bij Hoogwoud tegen de opstandige West-Friezen
1257-1274	Koning Alfons von Kastilien	" 1226 - ^ 04.04.1284	Castiliaans Huis	Hij was tevens koning Alfonso X van León en Castilië (1252-1284); hij werd gekozen tot Rooms koning in 1257, maar niet gekroond; hij voerde veroveringen uit op de moslims; er ontstond een burgeroorlog na de dood van zijn oudste zoon; hij had onenigheid met de adel en was een slecht financier; hij was een belangrijk bevorderaar van wetenschap (astronomie: alfonsische tafels), recht (hij liet gewoonterecht optekenen) en kunst (hij schreef liederen)
1257-1272	Koning Richard	" 1209 - ^ 02.04.1272	Huis van Cornwall	Engels edelman, graaf van Cornwall (vanaf 1225) en van Poitou (vanaf 1226); hij was een broer van koning Hendrik III van Engeland; in 1257 werd hij tot Rooms koning uitgeroepen, maar hij heeft nauwelijks macht uitgeoefend
Verscheidene Huizen
1273-1291	Koning Rudolf I	" 01.05.1218 - ^ 15.07.1291	Habsburgs Huis	Hij gaf de universele rijkspolitiek op; geen keizerskroning vond plaats; hij slaagde erin om via uitbreiding van zijn erfgebieden (Hausmacht) met Oostenrijk en Stiermarken de basis te leggen voor het latere Habsburgse Rijk
1292-1298	Koning Adolf	" 1255 - ^ 02.07.1298	Huis van Nassau	Hij werd afgezet door de Duitse keurvorsten; hij sneuvelde in een slag tegen zijn opvolger Albrecht
1298-1308	Koning Albrecht I	" 1255 - ^ 01.05.1308	Habsburgs Huis	Hij hield in 1300 een rijksdag in Nijmegen, maar moest de aftocht blazen; hij werd in Zwitserland vermoord door zijn neef Johann Parricida
1308-1313	Keizer Heinrich VII	" ca. 1262 - ^ 24.08.1313	Luxemburgs Huis	Sinds 1312 Rooms Keizer; was tevens (sinds 1288) graaf Hendrik VII van Luxemburg; hij vertrok in 1310 naar Italië, naar aanleiding van de strijd tussen de Welfen en Ghibellijnen; nadat hij in 1311 tot koning van Italië was gekroond, volgde in 1312 de kroning tot keizer: niet in de Sint Pieter (bezet door de Welfen), maar in de basiliek Sint Jan van Lateranen; hij verwierf Bohemen voor zijn zoon Jan; hij stierf tijdens de voorbereidingen voor een veldtocht tegen Napels; in het Paradiso van Dante wordt hij bezongen als redder van Italië
1314-1347	Keizer Ludwig IV der Bayer	" 1287 - ^ 11.10.1347	(Wittelsbach)	Sinds 1328 Rooms Keizer; nadat hij in 1314 door vijf keurvorsten tot koning was gekozen, bestreed hij acht jaar lang Frederik de Schone, die hij ten slotte in de slag bij Mülheim (1322) versloeg; op 26.02.1324 huwde hij met gravin Margaretha van Holland; pogingen om zijn macht in Italië te verstevigen leidden tot een conflict met (de in Avignon verblijvende) paus Johannes XXII, die hij tot ketter verklaarde; hij werd daarop in de ban gedaan; nadat hij zich in 1327 tot koning en in 1328 tot keizer had laten kronen verklaarde hij de paus ontheven van zijn waardigheid en benoemde hij Nicolaas V tot nieuwe paus; door een uitgekiende huwelijkspolitiek wist hij zijn ‘Hausmacht’ te verstevigen: hij huwde zelf met Margaretha van Beieren (zijn tweede huwelijk), zijn oudste zoon met Margaretha Maultasch van Tirol; aangezien laatstgenoemde eerst gehuwd was geweest met Johan Hendrik van Luxemburg, leidde haar huwelijk met zijn zoon tot een verbond tussen het huis Luxemburg en paus Clemens VI; hij overleed voor het tot een treffen kwam bij een jachtpartij
1314-1330	Koning Friedrich III der Schöne von Österreich	" ca. 1286 - ^ 13.01.1330	Habsburgs Huis	Zoon van Albrecht I; na de dood van Heinrich VII in 1313 ontbrandde de strijd om de opvolging tussen hem en Ludwig IV; in de slag bij Mühldorf (1322) werd hij verslagen en gevangengenomen
1346-1378	Keizer Karl IV	" 14.05.1316 - ^ 29.11.1378	Luxemburgs Huis	Sinds 1355 Rooms Keizer; was tevens koning van Bohemen; hij regelde de koningskeuze via de Gouden Bul (1356): beperking van het kiescollege tot zeven
1378-1400	Koning Wenzel	" 26.02.1361 - ^ 16.08.1419	Luxemburgs Huis	Hij was tevens hertog Wenceslaus II van Luxemburg (1383-1419) en koning Wenceslaus IV van Bohemen (1378-1419); tijdens zijn bewind ontstond strijd met de Tsjechische nationalisten; hij werd afgezet door de rijksgroten
1400-1410	Koning Ruprecht von der Pfalz	" 1352 - ^ 18.05.1410	(Wittelsbach)	Hij was tevens vanaf 1398 graaf Ruprecht III van de Pfalz; in 1403 werd hij als koning door paus Bonifatius IX erkend, die hem als een mogelijke bondgenoot zag; hij was voor hem echter van weinig nut, omdat hij het grootste deel van zijn tijd in Duitsland besteedde aan het bestrijden van de aanhangers van Wenzel; hij deed mee aan een mislukte krijgstocht naar Italië
1410-1411	Koning Jobst von Mähren	" ? - ^ 17.01.1411
1410-1437	Keizer Sigismund von Luxemburg	" 15.02.1361 - ^ 09.12.1437	Luxemburgs Huis	Zoon van Karl IV; sinds 1433 Rooms Keizer; hij was tevens koning van Hongarije (1387-1437) en van Bohemen (1419- 37); hij streed mee in de verloren kruistocht van Nicopolis (1396) tegen de Turken; hij riep het concilie van Konstanz (1414-1418) bijeen, dat het westers schisma beëindigde; de mede door de verbranding van Hus veroorzaakte Hussietenoorlogen verliepen slecht; hij mengde zich in verschillende andere Europese aangelegenheden
De Habsburgers
1438-1439	Koning Albrecht II	" 10.08.1397 - ^ 27.10.1439	Habsburgs Huis
1440-1493	Keizer Friedrich III	" 21.09.1415 - ^ 19.08.1493	Habsburgs Huis	Sinds 1452 Rooms Keizer; zoon van hertog Ernst van Stiermarken; hij was de laatste keizer die zich in Rome liet kronen; hij was meer beducht voor verliezen van zijn eigen erflanden (Oostenrijk) dan voor Duitsland; hij vertoonde een weinig krachtdadig optreden tegen de Hongaren en de Turken
1493-1519	Keizer Maximilian I	" 22.03.1459 - ^ 12.01.1519	Habsburgs Huis	Sinds 1508 Duits Keizer; eerste “Roomse”Keizer zonder kroning door de paus; als weduwnaar van Maria van Bourgondië was hij regent over de Bourgondische Nederlanden van 1482-1493 (voor zijn zoon Filips de Schone) en van 1506-1515 voor zijn kleinzoon Karl V; hij was weinig succesvol in zijn vele oorlogen, onder meer tegen Frankrijk
1519-1556	Keizer Karl V	" 24.02.1500 - ^ 21.09.1558	Habsburgs Huis	Kleinzoon van Maximilian I; sinds 1530 Duits Keizer; was van 1516 tot 1556 tevens koning Karel I van Spanje
1556-1564	Keizer Ferdinand I	" 10.03.1503 - ^ 25.07.1564	Habsburgs Huis	Hij was een jongere broer van Karl V, die hij tijdens zijn afwezigheid verving; sinds 1558 was hij Duits Keizer; hij was sedert 1531 Rooms koning en sedert 1526 koning van Bohemen; hij bevorderde de Contrareformatie; hij was gehuwd met Anna van Bohemen en Hongarije
Duitse Keizers
1564-1576	Keizer Maximilian II	" 01.08.1527 - ^ 12.10.1576	Habsburgs Huis	Zoon van Ferdinand I; hij was gehuwd met zijn nicht Maria van Oostenrijk (dochter van Karl V); hij was tevens koning van Bohemen (1562-1576) en van Hongarije (1563-1576); hij wist op godsdienstig gebied de vrede te bewaren; zijn dochter Elisabeth was gehuwd met koning Karel IX van Frankrijk
1576-1612	Keizer Rudolf II	" 18.07.1552 - ^ 20.01.1612	Habsburgs Huis	Zoon van Maximilian II; hij was meer geleerde dan bestuurder; als liefhebber van astrologie en astronomie beschermde hij geleerden als Kepler en Brahe; hij was in de geest van de Contrareformatie aan het Spaanse hof opgevoed, maar afkerig van geweld tegen de protestanten; aan het eind van zijn regeringsperiode werd hij steeds minder bekwaam om te regeren; zijn verwanten, vooral zijn broer Matthias, grepen ten slotte in
1612-1619	Keizer Matthias	" 24.02.1557 - ^ 20.03.1619	Habsburgs Huis	Zoon van Maximilian II, broer van Rudolf II; hij was tevens koning van Hongarije (1608-1619) en van Bohemen (1611-1619); voordien was bij door de Staten-Generaal van de Nederlanden als landvoogd (1577-1581) aangesteld, met als adjudant prins Willem I van Oranje, die de feitelijke macht bezat; hij was gehuwd met Anna van Tirol
1619-1637	Keizer Ferdinand II	" 09.07.1578 - ^ 15.02.1637	Habsburgs Huis	Zoon van Karel van Stiermarken; zijn zuster Margaretha van Styrië was gehuwd met koning Filips III van Spanje; hij was tevens koning van Hongarije en van Bohemen; hij was een onverdraagzaam katholiek strijder tegen protestantisme; in 1619 werd hij door de bevolking als koning van Bohemen afgezet ten gunste van de protestant keurvorst Frederik V van de Palts; dit betekende het begin van de Dertigjarige Oorlog, die zijn regeringsperiode beheerste; door het Restitutie-edict (1629; teruggave van door protestanten ingenomen kerken) wakkerde hij de onrust aan; hij kon zich slechts met moeite staande houden
1637-1657	Keizer Ferdinand III	" 13.07.1608 - ^ 02.04.1657	Habsburgs Huis	Zoon van Ferdinand II; gehuwd met zijn nicht Maria Anna (dochter van zijn vaders zuster Margaretha van Styrië en koning Filips III van Spanje); hij was tevens koning van Hongarije (vanaf 1626) en van Bohemen (vanaf 1627) tijdens het keizerschap van zijn vader; in 1632 werd hij diens legercommandant; als keizer rekte hij de vredesbesprekingen; hij moest uiteindelijk in 1648 de voor hem ongunstige vrede van Westfalen sluiten
1658-1705	Keizer Leopold I	" 09.06.1640 - ^ 05.05.1705	Habsburgs Huis	Tweede zoon van Ferdinand III, die hij in 1658 opvolgde in de Oostenrijkse erflanden (zijn oudere broer Ferdinand overleed in 1654); hij was achtereenvolgens gehuwd met Margaretha Theresia (dochter van koning Filips IV van Spanje) en Eleonora van de Palts; hij was van nature vredelievend en anti-militaristisch; desondanks raakte hij tijdens zijn regering diverse malen in oorlog (onder meer met koning Lodewijk XIV van Frankrijk; zijn binnenlandse politiek was die van een absoluut vorst, hetgeen vooral in Hongarije weerstanden opriep en leidde tot een opstand onder leiding van Emmerich Tökölys; de door deze te hulp geroepen Turken werden in 1699 verslagen (vrede van Karlowitz); de aanspraken voor zijn zoon Karel op de Spaanse troon waren onder meer aanleiding tot de Spaanse Successieoorlog (1702-1713); hij was streng katholiek opgevoed en kunstzinnig; hij stimuleerde het theater- en muziekleven en was zelf actief als componist
1705-1711	Keizer Joseph I	" 26.07.1678 - ^ 17.04.1711	Habsburgs Huis	Zoon van Leopold I en Eleonora van de Palts; hij was tevens koning van Hongarije (vanaf 1678); tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713) reorganiseerde hij de Oostenrijkse financiën (oprichting van een staatsbank); zijn opperbevelhebber Eugenius van Savoie behaalde belangrijke successen in Noord-Italië; in Hongarije onderdrukte hij in 1703 een opstand onder leiding van Ferenc II Rákóczi; zijn poging om de Spaanse kroon voor de Habsburgers te behouden was tevergeefs; hij was gehuwd met Wilhelmina Amalia van Brunswijk-Lüneburg
1711-1740	Keizer Karl VI	" 01.10.1685 - ^ 20.10.1740	Habsburgs Huis	Tweede zoon van Leopold I; hij was tevens koning van Hongarije (1712-1740) en koning Karel III, van Bohemen (1723-1740); hij bepaalde via de Pragmatieke Sanctie (1713) dat zijn dochter Maria Theresia hem zou opvolgen; dit werd erkend door andere landen, maar bij zijn dood brak de Oostenrijkse successieoorlog uit (1740-1748); hij was gehuwd met Elisabeth Christina van Brunswijk-Wolfenbüttel
Wittelsbachers
1742-1745	Keizer Karl VII Albrecht	" 06.08.1697 - ^ 20.01.1745	Wittelsbach	Hij was sedert 1726 keurvorst van Beieren; hij huwde in 1722 met Maria Amalia (tweede dochter van Joseph I), die bij haar huwelijk afstand van haar recht van opvolging had gedaan; hij maakte echter toch aanspraken op de troon, hetgeen de aanleiding werd voor de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748); in 1742 werd hij met steun van Frankrijk en de keurvorsten gekozen tot keizer
Habsburg-Lothringers
1745-1765	Keizer Franz I Stephan	" 08.12.1708 - ^ 18.08.1765	Lotharingen	Hij was tevens hertog van Lotharingen (1729-1735); hij was sinds 1736 gehuwd met Maria Theresia van Oostenrijk; hij hield zich tijdens de Oostenrijkse successieoorlog (1740-1748) en de Zevenjarige Oorlog (1756-1763) niet bezig met militaire aangelegenheden, maar met de staatsfinanciën; zijn dochter Marie Antoinette huwde met koning Lodewijk XVI van Frankrijk
1765-1790	Keizer Joseph II	" 13.03.1741 - ^ 20.02.1790	Lotharingen	Oudste zoon van Franz I en Maria Theresia; hij was gehuwd met Maria Isabella van Parma; hij was Rooms koning sedert 1764; hij regeerde in Oostenrijk tot 1780 samen met zijn moeder; hij was een verlicht despotisch vorst; hij streefde naar verwezenlijking van een eenheidsstaat; hij eiste ook op godsdienstig terrein het recht van handelen (jozefinisme of jozefisme); zijn zonder oog voor tradities doorgevoerde centralisatie en hervormingspolitiek veroorzaakte de Brabantse Omwenteling (1789) in de Oostenrijkse Nederlanden
1790-1792	Keizer Leopold II	" 05.05.1747 - ^ 01.03.1792	Lotharingen	Tweede zoon van Franz I en Maria Theresia; hij was tevens groothertog Leopold I van Toscane (1765-1792); hij was gehuwd met Maria Louise van Spanje; hij regeerde als een verlicht absoluut vorst; hij maakte van Toscane een administratief goed georganiseerd en economisch bloeiend land, maar moest in het Duitse Rijk een iets conservatievere politiek voeren
1792-1806	Keizer Franz II	" 12.02.1768 - ^ 02.03.1835	Lotharingen	Zoon van Leopold II; hij was gehuwd met Maria Theresia van Bourbon-Sicilië; hij verloor door oorlogen tegen Frankrijk staatsgebied; eerst behartigde graaf Von Stadion, later Metternich zijn buitenlandse belangen; hij werd in 1804 als Frans I keizer van Oostenrijk, maar trad in 1806 af toen keizer Napoleon I van Frankrijk de Rijnbond instelde, hetgeen het einde vormde van het Heilige Roomse Rijk; bij de vrede van Schönbrunn (1809) was Oostenrijk een tweederangsmogendheid geworden; hij huwde in 1810 zijn dochter Marie Louise uit aan keizer Napoleon I van Frankrijk; hij was bureaucratisch, autoritair-conservatief, maar populair bij zijn volk
1815-1866: Duitse Bond
1815-1866	-	-	-	De Duitse Bond was een bond van 35 soevereine Duitse vorsten en 4 vrije Duitse steden, opgericht na de napoleontische oorlogen als tegenwicht tegen Frankrijk; tijdens het Wener Congres (1814-1815) werd tot de oprichting ervan besloten door de Europese mogendheden die een vervanging van het in 1806 opgeheven Heilige Roomse Rijk wilden; doel was de soevereiniteit van de afzonderlijke Duitse staten te waarborgen en bij oorlog gezamenlijk op te treden; tot halverwege de 19e eeuw had de Oostenrijkse kanselier Metternich (1773-1859) de leiding, na de liberale revolutie van 1848 streefde Pruisen naar machtsuitbreiding; in 1866 begon deze opkomende mogendheid een oorlog tegen Oostenrijk, waarna de Duitse Bond werd vervangen door een bond onder Pruisische leiding
1866-1871: Noord-Duitse Bond
1866-1871	-	-	-	De Noord-Duitse Bond was de in 1866 opgerichte opvolger van de Duitse Bond, waarin alle Noord-Duitse staten onder Pruisische leiding verenigd waren; Pruisen, dat Oostenrijk verslagen had en het leiderschap van Duitsland had overgenomen, streefde naar gebiedsuitbreiding en ontbinding van de door Oostenrijk gedomineerde Duitse Bond; van de nieuwe Noord-Duitse Bond maakte bondskanselier Bismarck (1815- 1898) een autoritaire, militaristische instelling en het liberale verzet ertegen brak hij door de anti-Franse gezindheid aan te wakkeren; na de Frans-Duitse oorlog (1870-1871) ging Pruisen samen met de Zuid-Duitse staten op in het Duitse Keizerrijk
1871-1918: Duits Rijk (Deutsches Reich)
1871-1888	Keizer Wilhelm I	" 22.03.1797 - ^ 09.03.1888	Hohenzollern	Was sinds 1861 koning van Pruisen; hij verzette zich tegen de door Bismarck noodzakelijk geachte oorlogen, onder meer die tegen Oostenrijk (1866) en Frankrijk (1870); in 1871, na de Frans-Duitse oorlog, werd in Versailles het Duitse Rijk uitgeroepen, waarvan hij keizer werd
1888	Keizer Friedrich III	" 18.10.1831 - ^ 15.06.1888	Hohenzollern	Zoon van Wilhelm I; hij was gehuwd met prinses Victoria (1840-1901), de oudste dochter van koningin Victoria van Engeland; hij was slechts 99 dagen keizer
1888-1918	Keizer Wilhelm II	" 27.01.1859 - ^ 04.06.1941	Hohenzollern	Zoon van Friedrich III; zijn conflict met Bismarck leidde in 1890 tot diens ontslag als kanselier; hij wilde vóór alles een groot koloniaal rijk stichten en de vloot vergroten; hij ondersteunde Oostenrijk, waarna de Eerste Wereldoorlog uitbrak; na tot aftreden gedwongen te zijn door het leger vluchtte Wilhelm naar Nederland; hij verbleef tot zijn dood in Doorn
1918-1933: Weimarrepubliek (Weimarrepublik)
1919-1925	Reichspräsident Friedrich Ebert	" 04.02.1871 - ^ 28.02.1925	-	Op 09.11.1918 nam hij van prins Max von Baden het rijkskanselierschap over en in 02.1919 koos de in Weimar samengekomen Nationale Vergadering hem tot voorlopig Reichspräsident; in 10.1922 besloot de Rijksdag, met het oog op Duitslands situatie, zijn presidentschap zonder verkiezingen tot 06.1925 te verlengen; de Weimarrepubliek werd uitgeroepen in 1918 en officieel ingesteld in 1919; zij ontstond uit een monsterverbond tussen rechtsnationalisten (het leger) en de socialisten; hij moest 28.06.1919 na het einde van de Eerste Wereldoorlog de Vrede van Versailles tekenen, die het land verplichtte hoge herstelbetalingen te betalen; de republiek verloor al snel veel vertrouwen door revoluties van extreem links (Spartakistenopstand) en rechts (Kapp-putsch); daarnaast leed zij onder een gigantische inflatie en kon zij haar financiële verplichtingen niet nakomen, met name door de herstelbetalingen; in cultureel en intellectueel opzicht vormde de Weimarrepubliek een brandpunt van vernieuwing en cultureel activisme; Berlijn werd het centrum van de internationale artistieke en intellectuele avant-garde; na 1923 begon het economische herstel (met name beëindiging van de inflatie en verlichting van de herstelbetalingen), dat ook leidde tot politieke stabilisatie in het binnenland en opheffing van het internationale isolement van Duitsland
1925-1934	Reichspräsident Paul von Hindenburg	" 02.10.1847 - ^ 02.08.1934	-	Op 26.04.1925 werd hij tot president gekozen; de economische crisis als gevolg van de beurskrach van New York (1929) was het hevigst in Duitsland en leidde al snel tot politiek extremisme (communisten tegenover nationaal-socialisten); in 1932 werd hij herkozen; op 30.01.1933 benoemde hij de nationaal-socialist Adolf Hitler tot rijkskanselier, die begon met de afbraak van de democratische instellingen; hij tekende de Ermächtigungsgesetz van 24.03.1933, waarmee hij in feite aftrad als Hüter der Verfassung; hij stierf seniel
1933-1945: Derde Rijk (Dritte Reich)
1933/1934-1945	Reichspräsident Adolf Hitler der Führer	" 20.04.1889 - ^ 30.04.1945	-	Het Derde Rijk was het nationaal-socialistische Duitsland onder leiding van dictator Adolf Hitler; de term werd door de nazi's gebruikt, enerzijds om een continuïteit met het eerste (Heilige Roomse) Rijk en het tweede (Duitse Keizer)rijk te suggereren en zo de aanhang van de conservatieve middenstand te vergroten, anderzijds om het Duitse volk een nieuwe glorieuze tijd te beloven na het fiasco van de Weimarrepubliek; na het overlijden van Von Hindenburg op 02.08.1934 nam rijkskanselier Adolf Hitler ook het presidentschap op zich; onder zijn leiding werd Duitsland een totalitaire staat, waar de nationaal-socialistische leer alle facetten van het openbare leven ging beheersen; politieke tegenstanders werden genadeloos vervolgd; het zwaarst hadden de joden het te verduren: direct na de machtsgreep begonnen de nazi's een stelselmatige haatcampagne, die uiteindelijk tot de uitroeiing van een groot deel van het Europees jodendom zou leiden; Hitlers buitenlandse aspiraties maakten een oorlog met Frankrijk en Engeland op den duur onvermijdelijk (1939), het begin van de Tweede Wereldoorlog; na enige overwinningen in West-Europa liepen de Duitse legers stuk op de tegenstand van de Sovjet-Unie en de inmenging van de VS; Hitler pleegde zelfmoord
1945	Reichspräsident Karl Dönitz	" 16.09.1891 - ^ 24.12.1980	-	Hij werd op 30.01.1943 groot-admiraal en opperbevelhebber van de marine; Adolf Hitler had hem in zijn testament tot opvolger benoemd; op 01.05.1945 nam hij formeel de leiding over; op 07.05.1945 ging het Derde Rijk ten onder
1945-1990: Bezettingszones
1945-1949	-	-	-	Het Duitse territorium werd na de Tweede Wereldoorlog door de geallieerde machten, de VS, Groot-Brittannië, Frankrijk en de Sovjet-Unie, verdeeld in drie bezettingszones: een Britse zone in het noordwesten, een Russische in het oosten en een Amerikaanse in het zuidwesten; binnen de Amerikaanse zone werd later de Franse zone gecreëerd; in 06.1945 werd Berlijn, dat in de Russische zone lag, eveneens in vier sectoren verdeeld; tijdens de conferentie van Potsdam (08.1945) bepaalden de vier mogendheden dat de gebieden ten oosten van de Oder-Neisse-lijn onder Pools bewind zouden komen en het noorden van Oost-Pruisen bij de Sovjet-Unie gevoegd zou worden; in 1946 besloten de Amerikanen en de Britten hun zones samen te voegen; in 1947 voegden de Fransen hun zone hieraan toe; de tweedeling van Duitsland was hiermee een feit
1945-: Bondrepubliek Duitsland (Bundesrepublik Deutschland, BRD) [1945-1990: Duitse Democratische Republiek (Deutsche Demokratische Repubik, DDR)]
1949-1959	Bundespräsident Theodor Heuss	" 31.01.1884 - ^ 12.12.1963	-	In 04.1949 werd door de westerse geallieerden het recht op zelfbestuur aan de West-Duitsers toegekend; op 23.05.1949 was de Bondsrepubliek Duitsland (BRD) een feit; als reactie hierop richtten de Russen in het oosten de Duitse Democratische Republiek (DDR) op; Heuss op 12.09.1949 gekozen tot eerste president; op 17.07.1954 werd hij herkozen; het door de Fransen bezette Saarland kwam op 01.01.1957 bij de Bondsrepubliek
1959-1969	Bundespräsident Heinrich Lübke	" 14.10.1894 - ^ 06.04.1972	-	In 1961 vluchtten veel Oost-Duitsers naar het westen; als reactie hierop werd in 1961 de grens gesloten, door een “IJzeren Gordijn” neer te laten en de Berlijnse Muur te bouwen; in 1964 werd zijn ambtstermijn verlengd
1969-1974	Bundespräsident Gustav Heinemann	" 23.07.1899 - ^ 07.07.1976	-	Op 05.03.1969 werd hij, bij de derde stemming en zonder een absolute meerderheid te behalen, gekozen tot president; in 1973 werd de DDR lid van de Verenigde Naties en enkele westerse landen knoopten diplomatieke betrekkingen aan met de DDR
1974-1979	Bundespräsident Walter Scheel	" 08.07.1919	-	-
1979-1984	Bundespräsident Karl Carstens	" 14.12.1914 - ^ 30.05.1972	-	-
1984-1994	Bundespräsident Richard von Weizsäcker	" 15.04.1920	-	In 1984 werd hij met een overweldigende meerderheid gekozen tot president; in werd hij 1989 herkozen; in de zomer van 1989 wisten duizenden DDR-burgers via Hongarije en Oostenrijk en via de BRD-ambassade in Praag de BRD te bereiken; het proces van onttakeling van de DDR kwam in een stroomversnelling terecht; op 09.11.1989 werd de Berlijnse Muur geopend; op 03.10.1990 vond de Duitse hereniging eenwording plaats; formeel gezien was er geen hereniging, maar werd de BRD uitgebreid met een aantal nieuwe Bundesländer; Duitsland is sindsdien niet meer gedeeld; tevens kwam een einde aan de bezetting door de vier geallieerde mogendheden; de hoofdstad werd verplaatst van Bonn naar Berlijn
1994-1999	Bundespräsident Roman Herzog	" 05.04.1934	-	Hij werd met een kleine meerderheid gekozen en op 01.07.1994 als president geïnstalleerd
1999-2004	Bundespräsident Johannes Rau	" 16.01.1931 - ^ 27.01.2006	-	Op 23.05.1999 werd hij verkozen tot president
2004-	Bundespräsident Horst Köhler	" 22.02.1943	-	Op 23.05.2004 werd hij verkozen tot president; hij is geboren in het Poolse Skierbieszów uit Duitstalige ouders; op 22.11.2005 kreeg Duitsland in de persoon van dr. Angela Merkel (" 17.07.1954) voor het eerst een vrouwelijke bondskanselier

Vorstennamen top

Hieronder volgt een alfabetische lijst van vorstelijke voor- en bijnamen in het Duits met achter elke naam de vertaling ervan in het Nederlands.

Albrecht	Albrecht of Albert(us)
Barbarossa	[met de] Rode Baard
der Bayer	de Beier
von Braunschweig	van Brunswijk
Carolus Magnus	Karel de Grote
Charlemagne	Karel de Grote
von Cornwall	van Cornwall
der Dicke	de Dikke
der Deutsche	de Duitser
Franz	Frans
Friedrich	Frederik
der Fromme	de Vrome
der Große	de Grote
von Habsburg	van Habsburg
der Heilige	de Heilige
Heinrich	Hendrik
von Holland	van Holland
Joseph	Jozef
der Jüngere	de Jongere
Karl	Karel
von Kärnten	van Karinthië
von Kastilien	van Castilië
das Kind	het Kind
Konrad	Conrad
Lothar	Lotharius
Ludwig	Lodewijk
von Luxemburg	van Luxemburg
Maximilian	Maximiliaan
von Nassau	van Nassau
von Österreich	van Oostenrijk
von der Pfaltz	van de Palts
Philipp	Filip(pu)s of Philip(pu)s
Rudolf	Rudolf of Roelof
Ruprecht	Rupert, Robrecht of Robert
der Salier	de Saliër (lid van een Frankische stam)
der Schöne	de Schone
von Schwaben	van Zwaben
Stephan	Stefan
der Vogler	de Vogelaar
Wenzel	Wenzel of Wenceslaus
Wilhelm	Willem

Externe links top

v Het bovenstaande overzicht is deels ontleend aan de website Deutschland: Könige, Kaiser, Staatschefs.

v Over de geschiedenis van Duitsland leest u verder op De geschiedenis van Duitsland (Digischool).

v Informatie over de huidige Duitse troonpretendent leest u op Tradition und Leben e.V.

free webmaster utilities